Andre Hemer_2016_Big-Node-37_Acrylic-and-pigment-on-canvas_1200x900mm

පහතින් පළ වන්නේ ම්ලාඩන් ඩොලාර් (Mladen Dolar) යන ස්ලෝවේනියානු ජාතික චින්තකයාගේ Smoking Communism නම් වූ රචනයක නිදහස් සිංහල පරිවර්තනයකි (මුල් ඉංග්‍රීසි ලිපිය මෙතැනින්). බ්ලොග් අවකාශයට සාපේක්ෂව ගත්විට මෙය තරමක් දිගු වූ බැවින් මෙය කොටස් දෙකකින් පළ කරන්නට සිදු වෙයි. මේ පළ වන්නේ එහි පළමු කොටසයි.

ඩොලාර් යනු ස්ලාවෝයි ජිජැක් ගේ මූලිකත්වයෙන් බිහි වූ ස්ලෝවේනියානු චින්තන ගුරු කුලයේ ඉතාම වැදගත් චින්තකයෙකි. මෙම රචනය මගින් කෙනෙකු හට මෙම සිතන්නාගේ ඉතාම නිර්මාණශීලී සහ සිත් ගන්නා සුළු චින්තන ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳව සරල නිදර්ශනයක් ලබා ගත හැකි වේ කියා අපි සිතමු. ස්ලෝවේනියානු ගුරුකුලයේ තිබෙනා මූලික ලක්ෂණයක් වන්නේ ලැකේනියානු න්‍යාය ඇසුරින් සම්භාව්‍ය දර්ශනය යළි අර්ථකථනය කිරීම කියන එක මේ වන විට තරමක් ජනප්‍රිය කරුණකි. අවසන් අර්ථයෙන් මෙහි තිබෙන්නේ එකිනෙක සම්බන්ධ කළ නොහැකි දේ – යා දෙක නොරත රත – සම්බන්ධ කිරීමට සහ එම සම්බන්ධ කිරීම හරහා බිහිවන බිහිසුණු අසම්මතය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමයි. දර්ශනයේ ඉතිහාසය, ‘බොළඳ ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය’ ඇසුරින් යළි කියවීමේ සම්භාව්‍ය ජිජැකියානු ප්‍රවේශය මගින් මූලික වශයෙන් කරන්නේ මෙයයි – මුණ ගැසිය නොහැකි අදහස් දෙකක් එකට ගැටෙන්නට සැලැස්වීමයි. ඩොලාර් ගේ මෙම රචනය පුරා ඔහු විසින් සිදු කරන්නේද මේ ආකාරයට මුණ ගැසිය නොහැකි අදහස් දෙකක් – ‘කොමියුනිස්ට්වාදය’ සහ ‘දුම්පානය’ – එකිනෙක මුහු කිරීම සහ එමගින් අපට විවර වන නව සිතීමේ ප්‍රවේශ විමසා බැලීමයි. අදහසක් වශයෙන්, කොමියුනිස්ට්වාදය යනු මිනිසාගේ සාමූහික අනාගතය අතින් ගත්කල බිහිව ඇති ඉතාම ඉහළ ගණයේ බලාපොරොත්තුවක් වන බව – අවම වශයෙන් – එහි බැරෑරුම්ම ප්‍රතිවාදියා වුවත් ප්‍රතික්ෂේප නොකරනු ඇත. අනෙක් අතට, දුම්පානය යනු වත්මන් සමාජය තුළ පිළිකුලෙන් ප්‍රතික්ෂේප කෙරෙනා, අවර ගණයේ, ජීවන පුරුද්දකි. ඩොලාර් ගේ මෙම රචනය පුරා ඔහු උත්සාහ කරන්නේ ‘දුම්පානය’ යන මේ පහත් පුරුද්ද, උපමාවක් ලෙස, ‘කොමියුනිස්ට්වාදය’ යන මෙම උත්කෘෂ්ඨ අදහස පිළිබඳව අපට තේරුම් ගැනීමට ඉඩ දෙන දේ සළකා බැලීමයි. දර්ශනය ගොඩ නැගෙන ආකාරය, දේශපාලනය පිළිබඳව සිතීම සහ ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ විශ්ලේෂණය කිරීම පිළිබඳව විශිෂ්ට ප්‍රකාශනයක් වන මෙය ස්ලෝවේනියානු ගුරුකුලයේ චින්තනය පිළිබඳව යහපත් සහ සරල හැඳින්වීමක් ලෙස ද සැලකිය හැකිය.

‘සිංහල දෙමළ අළුත් අවුරුද්ද’ යන යෙදුම මගින් දෙමළ ජාතිකවාදී දේශපාලනයේ පරිපූර්ණ පරාජයෙන් පසුව බිහිවන අනාගත සමාජයකට අනවශ්‍ය ප්‍රශ්නයක් විය හැකි නිසා ජාතික චින්තනවාදීන් විසින් එයට එරෙහිව යුධ වැදී සිටින මොහොතක මධු විතක් තොල ගා, සිගරට්ටුවක සැහැල්ලුව අත්විඳින්න කැමති අපගේ මිතුරන් වෙනුවෙන් මෙය පිළිගැන්වෙයි. සතුට (pleasure) මෙන්ම, ඩොලාර් කියනා ආකාරයට, විනෝදය ද (enjoyment) පිරි සිංහල දෙමළ අළුත් අවුරුද්දකට ‘බව’ සුභ පැතුම්.

***

නිව් යෝක් නගරයේ අහස උසට දිව යන ගාම්භීර ගොඩ නැගිල්ලක් අවට කුඩා කණ්ඩායමක් එකතු වී සිටියි. ඔවුන් සිටින්නේ ගොඩනැගිල්ලේ ඇතුල්වීමේ දොරටුවට නිශ්චිත දුරකිණි. දොරටුව අසළ ආරක්ෂාවට සිටිනා ආරක්ෂක නිලධාරියෙක් තියුණු දෑසින් මෙම කණ්ඩායම සහ දොරටුව අතර ඇති පරතරය නිවැරදි දැයි පරීක්ෂා කර බලයි. ඔහුගේ මුහුණේ ඇත්තේ බැරෑරුම් කමකි. එකතු වී සිටිනා කණ්ඩායමේ බහුතරය සමන්විත වන්නේ අවට ඇති විශාල ගොඩනැගිළි වල රැකියා කරනා පුද්ගලයන්ගෙනි. ඊට අමතරව සංචාකාරයන් කීප දෙනෙක්, වීදි සරණ යාචකයකුගේ පෙනුමැති පුද්ගලයන් කීප දෙනෙක් ද එහි දකින්නට ලැබේ. දහයක්, දොළහක් පමණ වන මේ කුඩා එකතුවේ අරමුණ වන්නේ දුම් පානයයි. එම කණ්ඩායම මුළුමනින් විෂමජාතික වන්නකි. වෘතිකයන් සිටින්නේ ටයි කෝට් වලින් සැරසිලාය. ඔවුන් මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනයේ සංකීර්ණ ක්‍රියාකාරිත්වයට සම්බන්ධ වී ඇති බව සිතා ගැනීම එතරම් අපහසු නොවේ. සංචාරකයන් සිටින්නේ එතරම් ගැලපීමක් නොමැති විවිධ වර්ණයෙන් යුතු ඇඳුමින් සැරසිලාය. නගරයේ වැදගත් ස්ථාන නැරඹීමට යන ඔවුන්ගේ හොඳින් සැලසුම් කර ඇති ගමන අතරතුර ඔවුන් මොහොතකට නතර වී සිටියි. යාචකයන් සිටින්නේ කුඩු පට්ටම් වූ ඇඳුම් ඇඳගෙනයි. මේ සෑම පුද්ගල කණ්ඩායමක්ම ඔවුන් නියෝජනය කරන සමූහය පිළිබඳ ඇති පොදු විශ්වාසයන් හොඳින් නිරූපණය කරයි.

අප දුම් බොන්නේ නිහඬවයි. මේ ස්ථානය වටා ඇති අදෘශ්‍යමාන රැහැන් කීපයකින් එය සීමා කර ඇති බවක් හැඟී යන නිසා අප සිටින්නේ එකිනෙකාට තරමක් සමීපවයි. නියත ලෙස මේ සීමා කිරීම කුමක් හෝ නොදන්නා අධිකාරියක් විසින් පණවන ලද්දක් විය යුතුය. කෙසේ වුවත් අප සිටින්නේ වෙනත් දිශාවන් වෙත මුහුණ ලාගෙනය. අප අතර තිබෙන්නේ තරමක ලැජ්ජාසහගත බවකි. එසේත් නැතිනම්, අඩුම තරමින්, අප සිටින්නේ කිසියම් අපහසුවකිනි. මෙයට හේතුව වන්නේ මේ දුම් පානය සඳහා වෙන් කර ඇති ස්ථානය සියලු දෙනාට පෙනෙනා ලෙස තිබීමයි. එය තිබෙන්නේ නිල කටයුතු සිදු වන ගමන් පථයෙන් පරිබාහිරව සහ එනිසාම මේ කරදරයෙන් එම කටයුතු බේරා ගත හැකි ආකාරයකට වන බව සැබෑවකි. නමුත් මේ කාර්යබහුල ප්‍රදේශයේ එය මුළුමනින් සඟවාලිය හැකි දෙයක් නොවේ. කෙනෙකුට සිතෙන්නේ තමාව ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇති බවයි. පාරේ යන එන මිනිසුන්, විශාල ගොඩනැගිල්ලේ දොරටුව වෙත යන අය, මේ අලුත් කුල හීනයන් දෙස බලන්නේ සැක මුසු මුහුණින් මිස ඔවුන්ව පිළිගන්නා ආකාරයකට නොවේ. මේ තිබෙන්නේ විනාඩි පහකට එකතු වූ නාදුනන මිනිසුන් ගේ අහඹු එකතුවකි. සිගරට්ටුවක් අවසන් වන තුරු, එක ගොඩකට ගාල් කර ඇති මේ එකතුවේ තිබෙන්නේ එකම පොදු දෙයකි.

හදිසියේම එක් අයෙක් නිහඬතාවය බිඳියි: “ඉස්සෙල්ලම කළු ජාතිකයෝ, ඊට පස්සේ යුදෙව්වෝ, අන්තිමට අපි”. මුළු කණ්ඩායමම කොක් හඬලා සිනහ සෙයි. සතුට ඉතිරී යයි. මුළුමනින් එකිනෙකා නාදුනන පිරිසක් ක්ෂණයකින් මිතුරෝ වෙති. සිගරට්ටුව ඉක්මනින් අවසන් වන ලෙසම මේ මිත්‍රත්වයද අවසන් වෙයි. නමුත් මේ මිනිත්තු කීපයට ඇති වන්නේ සහෝදරත්වයේ බැඳීමකි. හදිසි මිනිස් ගැටයකි. මෙම මොහොතේ ඇති වටිනාකම එම කෙටි එකතුව ඉක්මවා යන්නක් වෙයි. අපව විවිධ පැති වලට ඉක්මනින් විසුරුවා දැමීමට නියමිත කාල සටහන් ද ඉක්මවා යන්නක් ලෙස එය නම් කළ හැකි වේ. සිගරට්ටුව මෙන්ම එයත් දුමක් ලෙස වාෂ්ප වී යන්නේ වුවත් එම කුඩා මොහොත තුළ අමුතු රඳවා ගැනීමේ බලයක් තිබේ. රැකියාවන්ගෙන්, වගකීම් වලින්, ජීවිත අරගලයෙන් මෙන්ම අපට ලබා දී ඇති සමාජ ස්ථාන වලින් අප මත පැටවෙන පීඩනය ඉක්මවාලු, කාලය විසින් අපේ ජීවිතය පාලනය කරනා ආකාරය ඉක්මවාලු බලයක් එහි තිබේ.

මෙලෙස එක්ව සිනා සීම මගින් අප කුඩා ජයක් අත්කරගෙන ඇති බව පැහැදිළි වෙයි. අපට වඩා සංඛ්‍යාවෙන් වැඩි පාරේ යන එන ජන සමූහයට එරෙහිව මෙන්ම අපව මෙම ස්ථානයේ හුදෙකලා කර තිබෙන පරිස්සමින් සැලසුම් කර ඇති නීති රීති වලට එරෙහිවත් අප කුඩා ජයක් ලබා තිබේ. පිටුවහල් කර ඇති සහ ලැජ්ජාවට පත් කර ඇති මිනිසුන් සිය දෛවය කණපිට ගසා තිබේ. අඩුම තරමේ මේ මොහොත තුළ ජයග්‍රාහකයන් වන්නේ අපයි. මේ සරදම්කාරී කතාව උපහාසාත්මක කතාවක් පමණක් බව අමුතුවෙන් කිව යුතු නොවේ. සියවස් ගණනක වහල් බව සහ යුදෙව් ජන සංහාරය සමග මේ අලුතින්ම සමාජයෙන් පිටුවහල් කර ඇති චරිතය සංසන්ධනය කිරීම එතරම් නිවැරදි නොවන්නකි. එනිසා අපේ ඉතිහාසය එම අතීතයන් සමග බද්ධ කිරීම අවංකව කළ හැකි නොවේ.

නමුත් දුම් බොන්නන් කියන්නේ කොහොමත් ටිකක් සරදම්කාරී මිනිසුන්. මෙම එකතුව තුළ කළු ජාතිකයන් දෙදෙනෙක් සිටියි. ඒ අතරම මෙතන යුදෙව්වන් දෙදෙනෙක් ද සිටින බව හෙළි විය (ඔබ හිතුවා හරි, ඒ යුදෙව්වන් දෙදෙනා අයිති වන්නේ මෙහි සිටින මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය සමග සම්බන්ධ වෘත්තියකයන් පිරිසටයි – සමාජයේ පොදු විශ්වාසයන් කෙදිනකවත් සැක කරන්න එපා). කළු මිනිසුන් දෙදෙනා සහ යුදෙව්වන් දෙදෙනා එම කතාවට විශේෂයෙන් සිනහ විය. යුදෙව් මිනිසා සිනහ සෙමින් එම ප්‍රකාශයට සංශෝධනයක් එකතු කරයි: ‘අපිව තාම ගෑස් කාමර වලට දාල මරණ තැනට ආවේ නැහැ’. සමහර දුම්බොන්නන් ඇත්තටම කළු සහ යුදෙව් මිනිසුන් වන විට අප සියලු දෙනා ගරු කළු ජාතිකයන් සහ ගරු යුදෙව් ජාතිකයන් බවට මොහොතකට පත් වෙයි. හදිසියේ ජීවන තොරතුරු බෙදා ගැනීම ඇරඹුණි. එක පුද්ගලයෙක් ගේ පවුල හිට්ලර් ගේ යුදෙව් සංහාරයට මුහුණ දී තිබුණු අතර එක කළු මිනිසෙක් හට මාටින් ලූතර් කිං ට පෙර සුදු ආධිපත්‍යධාරී යුගය මතකයේ තිබුණි.

ගොඩනැගිල්ල පිරිසිදු කරනා කාර්යමණ්ඩලයට අයිතියයි කියා සිතිය හැකි වැඩිමහළු කළු ජාතිකයෙක් අප සියලු දෙනාටම එකඟ විය හැකි මේ ප්‍රකාශය කළේය: ‘අද දවසේ දුම්බෝන්නෙක් ලෙස මම අත් විඳින සමාජ පීඩනය මම කළු ජාතිකයෙක් ලෙස ජීවිතේ කවදාවත් අත් විඳලා නැහැ’. ඔහු සිවිල් අයිතිවාසිකම් දිනා ගැනීමේ අරගලයට පෙර යුගයේ ජීවත්ව සිටි මිනිසෙකි. එහෙත් ඔහුට අනුව, අඩුම තරමේ නිව් යෝක් නගරය තුළ, කළු ජාතිකයෙක් වීම අද දුම් බොන්නෙක් වීම තරම් වරදක් වී නැත. එක පිටුවහල්කිරීමක් හරහා අපට අනෙක් පිටුවහල් කිරීම කියවා ගත හැකි වේ. ඒවායේ ඇති වෙනස්කම් මගින් මෙන්ම අමුතු සමාජ එකඟතාවයද මෙයට ඉඩ ලබා දෙයි. දුම්බීම සඳහා නීතියෙන් අවසර ඇති තැන් වලින් තමන්ව පොලීසිය එලවූ ආකාරය පිළිබඳව කතාවක් යාචකයා සිහිපත් කරයි. මිනිසුන්ට හිරිහැර කිරීම සඳහා ඇති අලුත්ම හේතු දැක්වීම බවට පත්ව තිබෙන්නේ මෙයයි. ධනවත් පෙනුමක් ඇති යුදෙව් ජාතිකයන් හදිසියේම යාචකයා දෙස බලන්නේ අලුත් ඇසකිනි. හරියට ඔවුන් ඔහුව අගය කරනවා වැනිය. පිටුවහල්කිරීමේ පොදු දෛවය සියලු දෙනා අතර හොල්මන් කරනා විට ඉතා කුඩා මොහොතකට මේ සියලු දෙනා එකතු වෙයි. ස්පාඥ්ඥයේ දුම්වැටි විරෝධී නීති හඳුන්වා දුන් පසු එහි දුම් බොන්නන් විසින් භාවිතා කරනා ගරිල්ලා උපක්‍රම කීපයක් ස්පාඥ්ඥ ජාතික සංචාරකයන් විසින් බෙදා ගන්නා ලදී. නමුත් එහි ඇති දුම් වැටි විරෝධී නීති ඇමරිකාවේ තරම් දැඩි වන්නක් නොවේ. සුපුරුදු පරිදි ඇමරිකාව සිටින්නේ සියල්ලන්ට ඉදිරියෙනි. නුදුරු අනාගතයේදී අප සියලු දෙනා මේ පොරොන්දු දේශය වෙත ළඟා වන බවට අප අතර එකඟතාවයක් ඇති විය.

සකල දේශවාසී දුම්බොන්නනි, එක්වව්.

(මතු සම්බන්ධයි)

***

Advertisements