1dcb7805e0d984ce795c68a5511136fd

වෙළඳ දැන්වීම්කරුවෙක්, කිරි බෝතලයක්, රාත්‍රී සමාජ ශාලාවක්, බල්ලෙක්, සුදු පැහැති ගැබිණි මවක්, කළු පැහැති [දෙමළ] ගැබිණි මවක්, මව සොයන කුඩා ගැහැණු ළමයෙක්, බයිසිකල් අලුත් වැඩියා කරන්නෙක් ආදී පුද්ගල චරිත සහ සිදුවීම් කිහිපයක ඝට්ටනය මත දෝලනය වන ‘නිම්නයක හුදකලාව’ සිනමාපටය වඩාත් ආසන්න වන්නේ බහු ආඛ්‍යාන සිනමාවට යැයි පැවසීම අසාධාරණ නොවේ. කෙසේ වෙතත් මෙම කුඩා සිදුවීම් මතින් වඩාත් වැදගත් සාංදෘෂ්ටික ප්‍රශ්නයක් විමසා බැලීමට බුද්ධික කිර්තිසේන සමත් වී ඇත. මා වඩාත් ආසක්ත වන්නේ එම ප්‍රශ්නය වෙතයි. එක්තරා ආකාරයකට එය ඔහු විසින් මතු කරන ආකෘතික තලයේ සිනමා සැකැස්මෙන් ද එහි අන්තර්ගතයේ මුඛ්‍ය චරිතයේ පැවැත්ම අවසන් වීමෙන් ද එනම් විශ්වගේ චරිතය මිය යාමෙන් ද අපට වටහා ගත හැකි ය. අප මෙම සිනමා පටය වෙත දිශානත වන්නේ කාලය පිළිබඳවත් මරණය පිළිබඳවත් ලාංකේය සන්දර්භයේ කතා කරන්නට අවකාශයක් නිර්මාණය කළ වාහකයක් ලෙස යි. මෙහි දී සෞම්‍ය ලියනගේ විසින් රඟන විශ්වගේ චරිතය සෑ ම විට ම ඒ වන විටත් අවසන් වූ පැවැත්මකි. වෙනත් ආකාරයකට කියන්නේ නම් අපි නරඹන්නේ මැරුණු පුද්ගල පැවැත්මකි. ඒ බව සිනමාකරු අපට ප්‍රදර්ශනය කරන්නේ සිනමා පටයේ අවසන් රූප රාමු වලිනි. සැබෑ ලෙස ම විශ්වගේ මරණය යනු ඔහුගේ සියලු වියහැකිභාවයන් නැති වී යාමයි. කාලය අවසන් වීමකි. මෙහි දී අපට එක ම සිදුවීම විවිධ ආකාරයට දැකගන්නට ලැබුණ ද මේ සියල්ල අවසාන විග්‍රහයේ දී දිශානත වී ඇත්තේ එක් වියහැකිභාවයක් වෙනුවෙනි. එනම් මරණයයි.

විශ්වගේ පැවැත්ම අපට යම් විටෙක අපට පැවැත්ම ගැන ම ප්‍රශ්නයක් ඇති කරන අතර ඒ හා සමාන ව පැවැත්ම අපට සඟවයි. මෙය තවදුරටත් අප සරල කරගන්නේ නම් මෙසේය, විශ්ව පිළිබඳ කීර්තිසේන අපට ලබා දෙන සාක්ෂි වන්නේ ඔහු වෙළඳ දැන්වීම්කරුවෙක් බවත්, ඔහුගේ බිරිඳ ගැබිණියක් බවත් ය. නමුත් එක් වර ම විශ්වට
ඔහුගේ දුරකථනයට ඔහුගෙන් ම ඇමතුමක් ලැබේ. එසේ ම විමුක්ති ජයසුන්දර රඟන බයිසිකල් අලුත් වැඩියා කරන්නාගේ චරිතය සහ විශ්වගේ චරිතය අපට සිනමාකරු පසුව ලබා දෙන හෝඩුවා වේ. දැන් අප මෙම සිනමා පටයේ දී දකින්නේ එක්තරා ආකාරයකට විශ්ව විවිධ සංසිද්ධීන් ඔස්සේ නින්දෙන් ඇහැරෙන බවකි. එසේත් නොමැති නම් විවිධ සිදුවීම් ඔස්සේ ඉදිරියට ගමන් කරන බවකි. එය ගැබිණි බිරිඳ බැලීමට රෝහලට යාමත්, ඒ සමඟ විශ්ව ළමයකු බේරා ගැනීමට සටන් කිරීමත්, ඒ විශ්ව ම රැකියාවක් වෙත යාමට පිටත් වීමත් ආදී මෙම සියලු සිදුවිම් අපට සාමාන්‍ය ලෙස දැක්වෙන්නේ අනාගතය වෙත දිශානත වී ඇති බව යි. නමුත් අපගේ තර්කය වන්නේ,
විශ්වගේ චරිතය අපට තේරුම්ගත හැක්කේ එහි ඇති අනාගතාත්මක Futural – විභාවාත්මක පැවැත්ම අනිවාර්යෙන්ම අනාගතය වෙත දිශානත වුණු එකකි – තුළින් බවයි.

මෙහි දී අනාගතය ලෙස අප සඳහන් කරන්නේ සාමාන්‍යයෙන් අප කැලැන්ඩරය බලා අප සැලසුම් කරන හෝ ඔරලෝසුවෙන් බලා අප සැලසුම් කරන අනාගතය නොවේ. අප සරල ව ම සඳහන් කරන්නේ අනාගතය යනු තවමත් සැබෑ නොවූ මේ මොහොත Now බව ය. අප කාලය ගැන සිතන්නේ ඒ ආකාරයටය. තරමක් නාටකීය ලෙස සටහන් කරන්නේ නම් කාලය යනු “මේ දැන්” ඒවා වල එකතුවකි. අතීතය යනුවෙන් අපට පැවසිය හැක්කේ මේ වන විටත් අවසන් වී තිබෙන මේ මොහොතවල් වන අතර, අනාගතය යනු තවමත් පැමිණ නොමැති මේ
මොහොතවල් වල සමස්තයකි. නමුත් වඩාත් රැඩිකල් ලෙසට අප මෙතන දී අනාගතය යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ මේ ආකාරයේ මේ මොහොතවල් වල එකතුවක් නොව විශ්වගේ පැවැත්ම විභවාත්මක පැවැත්මක් – විශ්වට කළ හැකි දේ සියල්ල – ලෙසට එය වෙතට ම පැමිණීමයි. ඒක තීරණය කරන්න පුලුවන් විශ්වට විතරයි. විශ්වට තමන් කරන්නේ කුමක් ද යන්න තෝරා ගැනීමේ කොන්දේසි විරහිත නිදහස ඇත. වෙනත් වචන වලින් කියන්නේ නම් මෙහි විශ්වගේ පැවැත්ම මූලික වශයෙන් අනාගතාත්මකය. එයට හේතුව අප මරණය පිළිබඳ සිතන ආකාරය යි. අප කුඩා ළමයකු මෙම චිත්‍රපටය තුළ දකී. ළමයාට වඩා අපට එහි දී හමුවන වයසක මිනිසුන් මරණයට ආසන්න බව සිතති. නමුත් ඕනෑ ම මොහොතක අප වෙතට, විශ්ව වෙතට මරණය පැමිණිය හැකි අතර එවිට එහි පැවැත්ම අවසන් වේ.

මේ අර්ථයෙන් ගත් කල අප සිනමා පටයේ දී විශ්වගේ මරණය අපේක්ෂාවෙන් පසු වුවත් එය ඕනෑ ම මොහොතක විය හැකි බව කීර්තිසේන අපට සිදුවීම් ජාලාවක් ඔස්සේ පෙන්වා දෙනු ලබයි. මෝටර් රථය බෝම්බයට හසු වීම, මැර කණ්ඩායම පහර දීම, මෝටර් බයිසිකලය අනතුරට භාජනය වීම වැනි සිදුවීම් ඔස්සේ අපට එම අවස්ථා පෙන්වනු ලබයි. නමුත් මෙහිදී මරණය පිළිබඳව බුද්ධික කීර්තිසේන දක්වන එතරම් සාර්ථක නොවන ගණයේ රූපයන් වන්නේ විශ්ව බිරිඳ ව බැලීමට රෝහලට ගිය පසු ඔහුගේ කයෙන් සුදු ආලෝකයක් විහිදා ඉහළට යැවීම ත්‍රිමාණ සජීවිකරණය මඟින් පෙන්වීමෙනි. සිනමාවේත්, වෙනත් දෘශ්‍ය මාධ්‍යයන් වලත් මරණය පෙන්වීමට පුද්ගල කයෙන් ඡායාවක් නිකුත් කිරීම, සුදු ආලෝකය, පාවීම වැනි රූපයන් නිරූපණය කිරීම ජනප්‍රිය භාවිතයක් වන අතර කීර්තිසේනත් භාවිත කරන්නේ එම රූප ගොඩනැන්වීම ම ය. නමුත් මෙතන දී ඉතා සීරුවෙන් අප සිහිතබා ගත යුත්තේ මරණය කිසි විටෙක අත්දැකීමක් නොවන බවයි. මරණය පිළිබඳව හෛඩෙගරියානු සංවාදය සංකීර්ණව බාර ගත යුත්තේ මෙම සූත්‍රය ලෙහා ගැනීම සඳහා ය. කීර්තිසේන අපට මරණය අත්දැකීමක්, ඉදිරිපිට පැවැත්මක් ලෙසට පෙන්වන්නට උත්සහ ගනී. ඉදිරිපිට පැවැත්මක් යනු අප ඉදිරියේ පවත්නා, එසේම එසේ පවතිනවා යැයි අපට සිතෙනා විවිධ වස්තූන් වලටයි. අපට ඒවා පිළිබඳ විවිධ දෑ කිවහැකි අතර ඒවා අපට පරීක්ෂා කර බැලිය හැකි ය. අප සරල උදාහරණයකින් මෙය පැහැදිලි කර ගනිමු, අප ඉදිරියේ ඇති පුටුවක් පිළිබඳව අපට සාකච්ඡා කළ හැකි ය. එහි හැඩය , වර්ණය ගැන අපට කතා කළ හැකි ය. නමුත් ඉන් මඟ හැරෙන්නේ එය අප භාවිත කරන විට පවත්නා පැවැත්මයි. මෙතරම් වෙලා එය මේ කාමරයේ පැවතුන අතර අප එයට බලපෑමක් කරන ලදි. මා එහි වාඩි වී සිටින ලදි. එය මේ පොළොවට සම්බන්ධ වී තිබිණි.

නමුත් අප සාමන්‍යයෙන් ද්‍රව්‍ය, වස්තූන් ගැන කල්පනා කරන්නේ මෙසේ භාවිතා කිරීමට හැකි පැවැත්මේ ආකාරයෙන් නොව ඉදිරියට ගෙන ඒවා පිළිබඳව කතා කිරීමෙනි. මෙහි දී වස්තුවක් ඉදිරිපිට පැවැත්මක් වූ විට එය අපට අත්දැකිය හැකි ය. නමුත් බුද්ධික කීර්තිසේන මෙම චිත්‍රපටයේ දී උත්සහ කරනු ලබන්නේ මරණය අත්දැකීමක් ලෙස පෙන්වීමට යි. එක්තරා ආකාරයකට එය අසාර්ථක වන්නේ අපට මරණය පසුකර යා නොහැකි නිසා ය. නමුත් මෙහි දී කීර්තිසේන අගය කළ යුතු වන්නේ ඔහු සිනමාවේ ම සෞන්දර්ය තුළින් මරණය සමඟ ඝට්ටනය වන විශ්වගේ චරිතය ගොඩනඟා ඇති ආකාරය නිසා ය. සෞම්‍ය ලියනගේ එම චරිතය ඉතා සාර්ථක ව අප ඉදිරියට ගෙන එනු ලබයි.

අපට කිසි විටෙක මරණය පසුකර යා නොහැකි ය. වෙනත් වචන වලින් කියන්නේ නම් මරණය සමස්තයක් ලෙස පැමිණෙන විට මිනිසා ලෙස යමක් නොමැති වේ. මිනිසාගේ ලෝකය තුළ පැවැත්ම අවසන් වේ. එක්තරා ආකාරයකට අනෙකාගේ මරණය තුළින් අපට යමක් මරණය ගැන කිව හැකි වුවත් එය ද එතරම් සාර්ථක නොවේ. එයට හේතු වන්නේ, එමඟින් මිනිස් අවසානය අපට වාස්තවික ලෙස නිරීක්ෂණය කළ හැකි වුවත් එහි දී අනෙකා
තවදුරටත් ලෝකය තුළ පැවැත්මක් නොවන නිසාය. අනෙකාගේ මරණය යනු අනෙකාගේ පැවැත්මේ අවසානයයි. මෙහි දී විශ්ව, රෝහලට යන විට ඔහුට ගර්භනී බිරිඳ මියගොස් ඇති බව දක්නට ලැබෙන අතර එමඟින් අපට මෙම අනෙකාගේ මරණය නම් සංසිද්ධිය පැහැදිලි වේ. බිරිඳගේ පැවැත්ම එතනදී අවසන් වී ඇත. නමුත් අනෙකා (බිරිඳ) ඒවන විට ලෝකයේ පැවැත්මක් නොවේ. සැබවින්ම එහි ඇත්තේ බිරිඳ නොව බිරිඳගේ මෘත ශරීරය වේ. ඒ වන විට එය විශ්වගේ ඉදිරිපිටට ආ වස්තුවකි. එසේ ම ඒ වන විට විශ්ව ඉදිරියේ ඇත්තේ නිශ්චිත පැවැත්මක් අවසන් වී ඒ වෙනුවට වෙනත් පැවැත්මක් බව අවබෝධ කර ගත යුතුය. මේ අනුව මරණය යනු කිසි දා අත්දැකිය හැක්කක් නොවන බව අප අර්‍ර්ථ ගන්වා ගත යුතුය. මරණයට පත් වූ ගැබිණි මව යනු වෛද්‍යවරයාට අධ්‍යයන වස්තුවක් පමණි.

නිම්නයක හුදකලාව චිත්‍රපටයේ විශාල රූප රාමු ප්‍රමාණයක් වෙන් වී ඇත්තේ පරිභෝජන සමාජයේ විවිධ රූප පෙන්වීමට යි. ඒවා අතරින් අපට පෙනෙන්නේ සෞම්‍ය රඟන විශ්වගේ අර්ථ විරහිත පැවැත්මයි. එම පැවැත්ම එක්තරා ලෙසකට අනාගතය විසින් සංස්කරණය කළ අතීතයකට අනුව හැඩ ගැසුනකි. සමස්ත චිත්‍රපටයේ දී අපට
දැකගත හැක්කේ විශ්ව යම් ඉදිරියක් වෙත ගමන් කරන බවකි. ඔහු විවිධ සංසිද්ධීන් මධ්‍යයේ පවතින්නේ අනාගතය වෙනුවෙනි. චිත්‍රපටයේ ආඛ්‍යානය විසින් මෙම අතීත, වර්තමාන, අනාගත කාලයන් මිශ්‍ර කළත් අපගේ යෝජනාව වන්නේ විශ්වගේ චරිතය පවතින්නේ සෑම විට ම එයට ඉදිරියෙනි. එම නිසා ම එයට එහිම වූ
අනාගතත්වය අහිමි නොවේ. නමුත් මෙම චරිතය මාර්ග දෙකකින් අපට කියවා ගත හැකි ය. විශ්වගේ ව්‍යාජ පැවැත්ම තුළ විශ්ව කටයුතු කරන්නේ එදිනෙදා කිරි බෝතල් ගැනීමට, වෙළඳ දැන්වීම් සෑදීමට ය. එහි දී විශ්ව සිදු කරන්නේ දෛනික ජීවිතයේ භාවිතයට ගත හැකි පැවැත්මවල් සමඟ සම්බන්ධ වීමයි. එනම් විශ්ව එම මොහොතේ සිටිනා වටපිටාව සමඟ ගනුදෙනු කරයි. මෙම නිසා විශ්වට අනාගතය ගැන පූර්වාපේක්ෂාවෙන් සිය වර්තමානය කියවීමක් කරගත හැකි නොවේ. නමුත් විශ්වට විශ්වගෙන් ම දුරකථන ඇමතුමක් ලැබීම, විශ්ව අර්බුදයට ගෙන යනු ලබයි. නමුත් විශ්ව දිශානත වන්නේ අනාගතය දෙසට ම ය. එක්තරා ආකාරයකට එය නොදන්නා අනාගතයකි. ප්‍රේක්ෂක අපත් විශ්වත් නොදන්නා අනාගතයක් වෙතයි. මෙම අදහස අප මෙසේ පැහැදිලි කරගනිමු.

අනාගතයේ දී ඉටුවිය හැකි යහපතක් පිළිබඳ ඉතා ම ව්‍යාකූල අදහසක් අප සැමට ම තිබේ. නිදර්ශනයක් ලෙස ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් බිහි වීම, කොමියුනිස්ට් සමාජයක් බිහි වීම පෙන්වා දිය හැකි ය. නමුත් අප මේ මොහොතේ කරනා වැඩ එයට සෘජුව සම්බන්ධ වෙනවා ද යන්න අප බැරෑරුම්ව කල්පනා කරන්නේ කලාතුරකිනි. අපි සාමාන්‍යයෙන් මහන්සි වන්නේ එයට වඩා සමීප සහ පහසු ඉලක්ක වෙතයි. අප විමසිලිමත් විය යුත්තේ අපට මෙසේ වන්නේ ඇයි ද කියා විමසීමටයි. නමුත් පෙර කී අනාගතය කුමන හෝ ආකාරයකින් පැමිණෙන බව අපි සිතමු. නමුත් මේ අනාගත බලාපොරොත්තුව නිසා වර්තමානයේ ගනුදෙනු කරනා දේවල් සමඟ ඇති සම්බන්ධය බරපතල විදිහට වෙනස් වන්නේ ද නැත. දැන් අපි තේරුම්ගත යුතු ප්‍රාථමික අදහස වන්නේ අනාගතත්වය කියන්නේ මෙම අව්‍යාජ සහ ව්‍යාජ පැවැත්ම යන ද්විත්වයේ ම සක්‍රීය වන්නක් බවයි.

සම්පූර්ණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයක් හෝ කොමියුනිස්ට් පාලනයක් බලාපොරොත්තු වීම යනු එක්තරා ආකාරයකට අපි වර්තමානයේ ඉන්නා ආකාරය මත විශාල වගකීමක් පටවන්නක් නොවේ. එක අතකින් ඒ ලබා දෙන කාලය, අනාගත කාලය අති විශාල වන්නක් බව අපට අද ලෝක දේශපාලනය විසින් දිනෙන් දින උදාහරණ සපයයි. නමුත්
මෙම චිත්‍රපටයට අනුව විශ්ව ජීවත් වන්නේ අනාගතය වෙනුවෙන් සිතාමතා ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයට නොව එය ලැබෙනා තුරු මේ මොහොතේ ලබාගත හැකි දේ වෙනුවෙනි. විශ්ව ඔහුගේ දෛනික ජීවිතයේ දී මූලික වශයෙන් සම්බන්ධ වන්නේ ඔහුට වර්තමානයේ හමු වන පැවැත්මවල් සමඟ යි. වෙළඳ දැන්වීම්, සාන්තුවරු, කිරි බෝතල්, සමාජ ශාලා, ස්ත්‍රීන්, ලිංගික සන්තර්පනයන් ආදී වශයෙන් අපට මේවා තෝරා බේරා ගත හැකි ය. නමුත් එම වර්තමානය නිර්මාණය කරන්නේ විශ්වත් අපිත් නොදන්නා අනාගතයක් විසිනි. අපිත්, බුද්ධික කීර්තිසේනත්, විශ්වත් ඒ අනාගතය එන තුරු බලා සිටිමු. එක්තරා ආකාරයකට මෙය කළ හැක්කේ අපි මේ ලෝකයට විසි කර ඇති පැවැත්මවල් බව අමතක කළහොත් පමණි. අපේ ආරම්භය ගැන අපට අදහසක් නැත. අපට ඇත්තේ අවසානය – මරණය – ගැන අදහසක් පමණි. ඒ ආකාරයෙන් විශ්වත්, කීර්තිසේනත්, අපත්, සමනලීත්, චින්තනත්, විමුක්තීත්, තිස්සත්, රවීන්ද්‍රත්, සුරංගාත් සංගීතාත් ආදී සියල්ල වීසි කර ඇති පැවැත්මවල් බව අප අමතක නොකළ යුතුය. අපගේ පැවැත්ම පිළිබඳ ප්‍රශ්නය අපට මුණ නොගැසෙන්නේ මේ නිසාවෙනි. මෙය තේරුම් ගැනීමට එක්තරා ආකාරයකින් කිරි බෝතල් පිරි සාප්පුවෙන් ද කිරි බෝතල් තුළ කොටු වූ ඒවා විකුණුම් යාන්ත්‍රණයෙන් ද මදක් ඉවතට පැමිණිය යුතුය. එක්තරා ආකාරයකට බුද්ධික කීර්තිසේන එසේ පැමිණ ඇති බවක් නිම්නයක හුදකලාව අපට පෙන්වයි. නමුත් කීර්තිසේන වටහාගත යුත්තේ ඔරලෝසු කාලයෙන් පුද්ගල චරිත එහා මෙහා කළත් අනාගතය විසින් සංස්කරණය කළ අතීතයක් ඇති බවයි.

එරන්ද මහගමගේ

Advertisements